Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om filmpjes van YouTube te tonen en social mediaknoppen van Facebook, Twitter en Pinterest (third party cookies). Als je deze cookies niet wil, dan kun je dat hier aangeven. De betreffende functionaliteit wordt dan uitgeschakeld. Wij plaatsen zelf wel altijd functionele cookies voor de werking van onze website en (anonieme) analytische cookies om onze site te verbeteren.

Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Tien verdwenen kastelen en buitenplaatsen

Gelukkig hebben we de tekeningen nog

In onze provincie zijn nog steeds veel kastelen, landgoederen en buitenplaatsen te vinden. In de loop van de tijd zijn er echter ook heel veel verdwenen. Dit overzicht neemt je mee langs tien imposante kastelen en buitenplaatsen die ooit in Zuid-Holland te bewonderen waren en waarvan niet of nauwelijks iets is overgebleven. 

Fraaie tekeningen uit de Atlas Schoemaker
De afbeeldingen zijn afkomstig uit de Atlas Schoemaker, een publicatie van textielkoopman Andries Schoemaker. In de achttiende eeuw reisde hij door ons land en legde historische gegevens vast van de dorpen en steden die hij bezocht. Hij maakte zelf tekeningen, maar gaf ook anderen opdracht tekeningen te maken. Soms gebeurde dat ter plekke, soms werd gebruik gemaakt van oudere tekeningen die nagetekend werden. 

1. Kasteel Westerbeek, Den Haag

undefined

Kasteel Westerbeek lag aan de weg van Den Haag naar Loosduinen. Het werd in de vijftiende eeuw gebouwd en is aan het eind van de achttiende eeuw  afgebroken. Meer informatie

2. Huis Ter Meije, Leiderdorp

undefined

Dit huis komt voor het eerst in de bronnen voor in de twaalfde eeuw en lag aan de Meijewetering. Tijdens het beleg van Leiden werd het door de Leidenaren preventief afgebroken, maar daarna weer opgebouwd. Rond 1800 werd het weer gesloopt, nu definitief. Meer informatie lees je hier

3. Kasteel Gouda

undefined

De bekendste bewoner van dit uit de veertiende eeuw stammende, indrukwekkende kasteel was Jacoba van Beieren. Het kasteel werd in 1577 in opdracht van het stadsbestuur gesloopt.  Bijzonder: de keldergewelven zijn uitgegraven en te bezichtigen. Er gaan veel verhalen over onderaardse gangen, maar deze zijn – helaas – nooit aangetroffen… Op Wikipedia staat een uitgebreid artikel over dit kasteel.  

4. Slot Arkel, Gorinchem

undefined

Slot Arkel in Gorinchem – niet te verwarren met slot Arkelsburg in Arkel – werd in de dertiende eeuw gebouwd door de heren van Arkel, langs de Merwede, op de plek van de huidige wijk Wijdeschild. Het werd gesloopt in 1410. Meer informatie 

5 Buitenplaats Langerode, Alphen aan den Rijn

undefined

Deze imposante buitenplaats lag aan de Oude Rijn, ten oosten van Alphen aan de Rijn. Langerode werd in 1663 gebouwd en is vermoedelijk rond 1800 gesloopt. Alphen aan den Rijn was in trek bij buitenplaatsbezitters, ooit lagen er een kleine 50 buitenplaatsen. Meer informatie over Langerode lees je hier.

6 Huis Ter Lips, Voorschoten

undefined

Dit kasteel, ook wel bekend als Huis Wijngaarden, komt voor het eerst in de bronnen voor in 1389. Het werd in 1743 gesloopt. Bij archeologisch onderzoek in 1953 zijn resten van muren en een waterput teruggevonden. Een aantal jaren terug werd deze reconstructie gemaakt.

7 Kasteel Zwieten, Zoeterwoude

undefined

De resten van kasteel Zwieten bevinden zich onder het Heinekencomplex in Zoeterwoude. Alleen de gracht is nog zichtbaar. Wanneer het kasteel, ook wel bekend als Huis te Zwieten, werd gebouwd is onduidelijk. Het werd in 1794 afgebroken. Het puin werd gebruikt voor de bestrating van de weg van Den Haag naar Utrecht. Meer informatie lees je hier.  

8 Huis Oosterlee, De Lier

undefined

Rond 1600 vestigden de heren van De Lier Hof Oosterlee, ook wel bekend als Hof te Lier. Het lag in Oostbuurt, tussen De Lier en Den Hoorn, en werd in de eerste helft van de negentiende eeuw afgebroken. 

9 Kasteel Palenstein, Zoetermeer

undefined

Eind 14de eeuw gebouwd door ridder Willem van Egmond, ambachtsheer van Zegwaart. Het kasteel lag in de huidige Dorpsstraat. De palen waarop de woontoren was gebouwd zijn tijdens opgravingen teruggevonden. Palenstein werd in 1791 afgebroken. De gemeente Zoetermeer maakte ooit deze game over Palenstein.

10 Hof van Putten, Geervliet

undefined

Op deze plek stond in 1246 al een huis, waarschijnlijk een versterkte boerderij.  Een eeuw later verplaatsten de heren van Geervliet het bestuurscentrum van de regio naar deze plek en werd het ingrijpend verbouwd. Het Hof van Putten werd in 1830 afgebroken. Zie ook dit verhaal elders op onze site.

Waarom werden kastelen en buitenplaatsen eigenlijk gesloopt?
Om allerlei redenen. Middeleeuwse kastelen verloren in de veertiende en vijftiende eeuw hun verdedigingsfunctie, toen het buskruit werd geïntroduceerd en de kasteelmuren daar niet tegen bestand bleken. Sommige kastelen en landhuizen werden tijdens de Opstand in de 16de eeuw afgebroken. Zowel Spaanse troepen als Hollandse stedelingen sloopten landhuizen en kastelen, om te voorkomen dat ze als uitvalsbasis zouden worden gebruikt door de tegenpartij. 

De zeventiende en achttiende eeuw gelden als de hoogtijdagen van landgoederen en buitenplaatsen. Oude kastelen werden uitgebouwd tot comfortabele landhuizen en rijke regenten lieten massaal buitenplaatsen bouwen. Aan deze bloeiperiode kwam een einde in de Franse Tijd, rond 1800. Adellijke bezittingen werden in beslag genomen, privileges verdwenen en het erfrecht werd vernieuwd. Eigenaren van landgoederen en buitenplaatsen kregen het financieel zwaar. Hoewel de oude machtsverhoudingen later deels hersteld werden, haalden veel buitens het einde van de eeuw niet. Sommige landgoederen werden afgegraven omdat het zand goed te verkopen was, andere werden gesloopt om het vrijgekomen land als tuinbouwgrond te gebruiken of voor de aanleg van nieuwe stadswijken. 

Meer weten over landgoederen en buitenplaatsen in Zuid-Holland? Bekijk dit overzicht met bijzondere locaties die nog wél te bezoeken zijn. Historische achtergrondinformatie vind je op onze website Landgoed en Buitenplaats Zuid-Holland

 

 

 

 

Links

Reacties

  1. anoniem

    Goeden avond, Ik mis het kasteel Capelle van Capelle a/d IJssel. Alleen het kasteelterrein en de twee grachten met 'n ophaalbruggetje en 'n gevangenishuisje zijn nog aanwezig, jammer

    13 oktober 2016

  2. Redactie

    In dit artikel is een selectie van 10 kastelen uitgelicht, maar er zijn natuurlijk veel meer kastelen geweest in onze provincie. Tijd voor een vervolgartikel? :-)

    17 oktober 2016

  3. anoniem

    Prima maar vergeet dan kasteel Leeuwenhorst in Noordwijkerhout niet "mee te nemen."

    11 januari 2017

  4. Redactie

    We gaan er naar kijken! Dan moet daar wel een mooie tekening van te vinden zijn natuurlijk :-)

    13 januari 2017

  5. anoniem

    en vergeet Huis Bouquet uit Hendrik-Ido-Ambacht niet

    16 juni 2017

  6. Redactie

    We gaan ernaar kijken, dank voor de tip!

    19 juni 2017

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.