Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Maak kennis met de provinciaal archivaris

 

De meeste onderzoekers weten het wel: als je archiefmateriaal van de provincie Zuid-Holland nodig hebt, dan moet je in de studiezaal van het Nationaal Archief zijn. Zuid-Holland is namelijk de enige provincie van ons land zonder eigen provinciale archiefinstelling. Vroeger werden de Zuid-Hollandse collecties daadwerkelijk op een aparte afdeling (“de 3e afdeling”) bewaard, maar dat onderscheid is allang verdwenen. Dat betekent niet dat het provinciaal archief is ondergesneeuwd, integendeel. Bestond er tot voor de Tweede Wereldoorlog nog een Provinciearchivaris bij het Algemeen Rijksarchief, in 2013 benoemde de provincie een provinciearchivaris uit eigen huis. Peter Diebels werd op 1 oktober 2013 met terugwerkende kracht vanaf 1 mei 2013 officieel aangesteld in deze functie. In gesprek met de provinciearchivaris. 

Kun je iets vertellen over je taken en verantwoordelijkheden?
Ik ben Provinciearchivaris en tevens Interbestuurlijk toezichthouder Archieven. Voorheen was ik provinciaal archiefinspecteur en hield ik toezicht op de archiefzorg door gemeenten, waterschappen en de provinciale organen. Bemoeienis met de overgebrachte, historische archieven van de provincie had ik niet want die waren overgedragen aan het Nationaal Archief. Door wijzigingen van de Archiefwet is het toezicht op de archieven van gemeenten en waterschappen sinds vorig jaar veranderd en zijn tegelijkertijd de provinciale archieven weer ‘eigendom’ van de provincie geworden. De functie van provinciaal archiefinspecteur is uit de wet verdwenen en vervangen door een toezichthouder die op afstand is komen te staan. Gemeenten en waterschappen zijn zelf verantwoordelijk en de provincie toetst achteraf. Daarnaast ben ik als provinciearchivaris nog wel belast met het interne toezicht op het gehele informatiebeheer bij de provincie. Nieuw aan die functie is dat ik nu ook formeel het beheer heb over de kilometers aan provinciaal archief, die nog steeds bij het Nationaal Archief berusten.

undefined

Een historische kaart uit de omvangrijke kaartencollectie van de Provincie Zuid-Holland

Werk je bij het Nationaal Archief of in het provinciehuis? 
Ik werk in het provinciehuis omdat de provincie het beheer van de provinciale archiefcollectie heeft uitbesteed aan het Nationaal Archief (NA) middels een dienstverleningsovereenkomst. Tegen een jaarlijkse vergoeding verzorgt het NA het totale beheer, waaronder de uitlening en heb ik daar geen omkijken naar. Ik heb af en toe overleg met de betrokken medewerkers van het NA, maar heb daar geen eigen kamer voor nodig. Ik kan de depots ook niet in en vraag ‘mijn’ stukken dan ook via de reguliere weg aan.

Wat is je achtergrond?
Ik heb geschiedenis gestudeerd in Leiden en vervolgens de Archiefschool afgerond. Van 1988 tot 2010 heb ik bij twee adviesbureaus op het terrein van documentmanagement gewerkt met een intermezzo van 3 jaar als hoofd van het Concernarchief van de Nederlandse Spoorwegen. Pas op mijn 50e , in 2010, bij mijn komst naar de provincie, werd ik ambtenaar. 

Waar moeten we qua inhoud aan denken bij ‘het provinciale archief’?
Het provinciaal archief over de periode 1811 – 1986 heeft een omvang van bijna 4 kilometer en dat is dan nog exclusief de omvangrijke kaartencollectie. In die vele meters bevindt zich voornamelijk archief dat de neerslag vormt van het provinciaal handelen, zoals daar zijn: Aanleg en beheer van (vaar-)wegen, bruggen, fietspaden, het maken van provinciale ruimtelijke plannen, het bevorderen van cultuur, recreatie en natuur en toezicht op naleving van milieuwetten en het toezicht op gemeenten en waterschappen. Hield de provincie in de 19e eeuw vooral toezicht, in de 20e eeuw ging het steeds meer uitvoerende taken ter hand nemen. Zo gaf de provincie rijbewijzen, kentekenbewijzen en paspoorten af, had het een actieve bemoeienis op het terrein van de zorg en het maatschappelijk werk, ondernam het diverse economische activiteiten en bevorderde door met name subsidies het culturele leven.

Bevat het ook verrassende zaken? 
De meest waardevolle archivalia zijn naar mijn mening toch wel de kaarten. Deze geven een goed beeld van het werk van de provincie en zijn tevens kunstwerken in zichzelf. Ook vormen de 19e eeuwse toezichtdossiers een belangrijke bron van informatie over de aanleg van spoor- en tramwegen, de daarbij optredende belangenstrijd en de rol van de provincie als midenbestuur. Zo vormt het provinciaal archief een mooi verlengde van het gemeente- of waterschapsarchief. Zelf heb ik nog maar weinig onderzoek in de archieven gedaan, maar in het dit najaar te verschijnen boek ‘200 jaar Geschiedenis van Zuid-Holland’ komen heel veel voorbeelden naar voren van belangwekkende archiefstukken. Het boek dat in opdracht van Provinciale Staten door het Erfgoedhuis is geschreven vormt hopelijk voor veel mensen een aanleiding voor verder onderzoek. 

Tot slot: Heb je een tip of advies voor onderzoekers en vrijetijdshistorici mbt het provinciaal archief?
Mijn tip is om voorafgaand aan je onderzoek op de site van het Nationaal Archief (www.GaHetNa.nl) de inventarissen van de provinciale archieven te bekijken en te lezen welk materiaal er allemaal bewaard is gebleven. Daarnaast bezit het NA ook een grote bibliotheekcollectie met diverse provinciale onderwerpen die je op het spoor van je onderwerp kunnen zetten. Ten slotte zijn er in het team van NA-medewerkers enkele experts die veel meer van de provinciale geschiedenis weten dan ik. Van hen hoop ik de komende jaren nog veel te leren!

undefined

In het begin van de 20e eeuw was de provincie onder meer verantwoordelijk voor de uitgifte van kentekenbewijzen. Kentekens uit Zuid-Holland begonnen met een H. (Foto: Regionaal Archief Dordrecht)

Reacties

  1. anoniem

    Zijn er in uw archief ook kaarten aanwezig waar het landgoed en het kasteel Oud Poelgeest te Oegstgeest op staan? Ik heb specifiek belangstelling voor de periode 1730-1800. Tot 1738 woonde prof Herman Boerhaave op dit landgoed, en gebruikte het als uitbreiding voor de Hortus Botanicus te Leiden. Van de manier van aanplanten of inrichten van het landgoed is helaas zeer weinig bekend. met dank voor de te nemen moeite om op mijn vraag te reageren, met vriendelijke groet, H.J. Völker-Dieben voorz. St Erfgoed Oud Poelgeest

    15 mei 2014

  2. Redactie

    @H.J. Völker-Dieben De provinciale kaartencollectie is te doorzoeken via de site van het Nationaal Archief: http://www.gahetna.nl/collectie/afbeeldingen/kaartencollectie Goed om te weten: bij het zoeken worden de beschrijvingen (titels) van de kaarten doorzocht. Vaak zijn deze vrij globaal ("Kaart van Rijnland" bv), en worden niet alle plaatsen die te zien zijn genoemd.

    20 mei 2014

  3. anoniem

    Doordat ik me in de periode 1995 - 2009 beziggehouden heb als filmmaker met de ontwikkeling van Tiengemeten heb ik veel materiaal hierover. Een aantal ordners met alle vergaderstukken van de projectorganisatie, multomappen met foto's, een doos vol knipsels, kaarten/blauwdrukken, brochures, nota's etc. Ik begin dit project (ik heb 4 films over Tiengemeten gemaakt) een beetje af te sluiten en zoek naar een geschikte plek voor mijn archiefje. Kunt u me zeggen waar ik terecht kan? Of kan ik met een (on)gerust hart alles naar de papierbak brengen? Met vriendelijke groet, Digna Sinke

    06 mei 2015

  4. anoniem

    Doordat ik me in de periode 1995 - 2009 beziggehouden heb als filmmaker met de ontwikkeling van Tiengemeten heb ik veel materiaal hierover. Een aantal ordners met alle vergaderstukken van de projectorganisatie, multomappen met foto's, een doos vol knipsels, kaarten/blauwdrukken, brochures, nota's etc. Ik begin dit project (ik heb 4 films over Tiengemeten gemaakt) een beetje af te sluiten en zoek naar een geschikte plek voor mijn archiefje. Kunt u me zeggen waar ik terecht kan? Of kan ik met een (on)gerust hart alles naar de papierbak brengen? Met vriendelijke groet, Digna Sinke

    06 mei 2015

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.