Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Sinte Katrijnmelken, een verdwenen traditie

Het was dan zaak om zo vroeg mogelijk op te staan, soms wel om drie uur 's nachts, om anderen voor te zijn. Het waren met name dagloners, meiden en knechten die van deze traditie gebruik maakten, vaak met medewerking van de boer in kwestie. Van de melk werd kaas of boter gemaakt, een extraatje dat de meeste mensen destijds goed konden gebruiken. "Sinte Katrijn" verwijst naar de datum: 25 november was namelijk de naamdag van de heilige Catharina.

Dat is te lezen in het aprilnummer van de nieuwsbrief 'Boerderij en Erf, Alblasserwaard en Vijfheerenlanden', die deze informatie op hun beurt van de historische vereniging Binnenwaard kreeg.

Wanneer de traditie ontstond is niet helemaal duidelijk. Ook de naam is vrij opmerkelijk, aldus de auteur van het artikel, Jan van Vliet. "In bijna geheel protestantse streken, zoals onze Waard (Alblasserwaard, red.) zal men het gebruik niet zo snel naar een katholieke heilige noemen. Dit zou erop kunnen wijzen dat het al van voor de Reformatie stamt." Een andere mogelijkheid is dat de traditie is overgewaaid uit de Lopikerwaard, waar veel katholieke boeren woonden. Het is ook bekend dat in de Lopikerwaard de dienstboden - die zich net als in de rest van Nederland per jaar verhuurden - wisselden van werkgever op Sint Katrijn.

Na de Tweede Wereldoorlog raakte het Sint Katrijnmelken in onbruik, waarschijnlijk door de toenemende welvaart op het platteland.

Stichting Boerderij en Erf
Historische Vereniging Binnenwaard

Reacties

  1. Anneke Rot

    Bedankt voor deze informatie. Ik hoorde het laatst van iemand uit Lopik, en gebruik het binnenkort ook in een programma voor ouderen. Degene van wie ik het hoorde vertelde dat de traditie gold voor de koeien die nog buiten liepen. Een krenterige boer haalde vóór die datum zijn koeien binnen, op stal.

    05 september 2012

  2. Redactie

    Beste Anneke, wat leuk dat je de informatie kunt gebruiken. Mocht je nog leuke anekdotes horen over deze traditie, dan horen wij die natuurlijk ook graag!

    06 september 2012

  3. anoniem

    Jan Steltenpool. In Sint Pancras in Noord-Holland werd vroeger ook het feest van Sint Catharijne gevierd. Op die dag (25 november) betaalden de tuinders hun pachtgeld aan de gemeente. De kinderen kregen dan van het gemeentebestuur een taaipop en lauw bier. Nu er geen tuinders meer zijn in Sint Pancras is de oude traditie verdwenen. De Historische Vereniging Sint Pancras doet haar best deze traditie in herinnering te houden.

    26 november 2015

  4. Redactie

    @Jan Steltenpool, leuk om te lezen, dank voor het delen!

    30 november 2015

  5. anoniem

    Ik werk in de wijkverpleging en vandaag werd mij dit verhaal verteld door een oude dame. Zij ging net na de oorlogs jaren op Sint Katrijn (25 nov.) met haar broer met een schauw de polder in van de krimpenerwaard. Dit mocht alleen op Sint Katrijn Zij gingen dan op zoek naar koeien die nog buiten stonden om te melken, (voor melk tijd dus) als dit lukte werd van de melk boter gemaakt. De boter werd bij de bakker gebracht en met wat voedsel bonnen erbij hadden zij dan op Sint Nicolaas een speculaasje bij de koffie.

    21 augustus 2016

  6. Redactie

    Mooi die verhalen, dank voor het delen!

    23 augustus 2016

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.