Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Eigenzinnige Bodegraafse schilder

In een fascinerend artikel getiteld 'Jo Vergeer, de schilder der natuur', schetsen Jan van der Lubbe en Fried van Hooff het leven van deze kunstenaar. Jo Vergeer werd in 1894 geboren in Bodegraven, in een bakkersgezin. Hij moest dan ook al op jonge leeftijd aan de slag als bakkersknecht, maar kreeg ook de ruimte om zich creatief te uiten. "Vroeg op om brood rond te brengen, 's middags de polders in om te tekenen en te schilderen. Volgens eigen zeggen had hij op de zolder van het ouderlijk huis een atelier of iets wat daarvoor moest doorgaan."

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd hij opgeroepen voor mobilisatie en hij bracht de jaren 1914-1918 in een Rotterdamse kazerne door. Ook hier kon hij doorgaan met schilderen: hij kreeg onder meer toestemming om de wanden van de recreatiezaal aldaar te beschideren en mocht een avondcursus volgen aan de Academie voor Beeldende Kunsten. Deze opleiding maakte hij overigens nooit af.

In 1919 trouwde hij met Alida Maria Bakker uit Alkemade en vestigde zich met haar in Utrecht. Over deze periode is weinig bekend, behalve dat hij lesgaf en als reclameschilder werkte, en mogelijk ook nog als bakkersknecht, om rond te komen. Zijn doorbraak als kunstenaar kwam pas later. Pas in 1933 werd zijn eerste, vrij positief beoordeelde, tentoonstelling geopend, in Kunstzaal Wagenaar in Utrecht. Hierna raakte zijn carrière in een stroomversnellingVergeer schilderde stillevens, landschappen en portretten in een heel eigen stijl, met een mystieke uitstraling.

Van der Lubbe en Van Hooff beschrijven dat Vergeer in de Tweede Wereldoorlog ook nog enkele malen meewerkte aan tentoonstellingen, onder meer in het Rijksmuseum. Ze vermelden hier echter niet bij dat hij dan lid moet zijn geweest van de Kultuurkamer. Dit was het instituut dat de Duitsers in 1941 in het leven riepen en waar iedere kunstenaar, schrijver of muzikant die zijn beroep wilde blijven uitoefenen tijdens de bezetting lid van moest worden. Velen weigerden dit, maar Vergeer behoorde klaarblijkelijk niet tot die groep. Helaas gaan de auteurs hier niet op in, ook niet op de eventuele gevolgen van deze keuze na de oorlog.

Wel wordt uitgebreid ingegaan op de afkeer van Vergeer voor abstracte kunst. In 1962 schreef hij een brief aan de directeur van het Centraal Museum, waarin hij (tevergeefs) pleitte voor een tentoonstelling van zijn eigen werk. Hierin liet hij zich uiterst kritisch, maar ook uiterst vermakelijk uit over sommige van zijn collega's. Hij noemt ze "nozemachtige vernieuwers, die zo met de eieren van Columbus smijten, dat de snert hen om de oren spat. Krankzinnigheid, kindsheid en primitieve onnozelheid (geraffineerdheid) zijn de voorwaarden, waarop deze troetelkinderen over het paard worden getild tot struikelblokken voor de eerlijke creatieve kunstenaars." Zelf beschouwde hij zichzelf dan ook als een echte vakman, die met zijn schilderijen wilde doordringen tot het "wezen van de natuur". Op zijn grafsteen in Bilthoven is dan ook heel toepasselijk de term "schilder der natuur" gebeiteld.

Bron: Jan C.A. van der Lubbe en Fried C.H. van Hooff, 'Jo Vergeer, de schilder der natuur', in: Heemtijdinghen, jaargang 45-3, 2009

Stichts-Hollandse Historische Vereniging

Reacties

  1. I. Smit

    Een kleinzoon, Walter Vergeer, nam vorig jaar het initiatief om een groot deel van de werken van Jo Vergeer te laten fotograferen en in boekvorm uit te geven. Op 12 maart 2012 komt dit boek uit met als titel: J.N.A. Vergeer, kunstschilder. ISBN/EAN 978-90-9026533-9 voor meer info JNA.Vergeer@gmail.com

    29 februari 2012

  2. Redactie

    @I. Smit Goed om te weten, bedankt voor de informatie! Persberichten over historische onderwerpen zijn overigens altijd welkom, die kunt u mailen naar redactie@geschiedenisvanzuidholland.nl. We zijn altijd op zoek naar informatie over lokale en regionale geschiedenis. Alvast bedankt!

    01 maart 2012

  3. joke toussaint.

    beste Walter, ik lees op internet dat je werken van J vergeer heb uit gegeven in boekvorm. Mijn naam is joke Toussaint-witkamp en wij hebben ook een schilderij van Jo vergeer. Ik ben in het bezit gekomen door een erfenis,mijn schoonvader was een neef van de J.vergeer. Van mijn schoonzus Ineke Onings-Toussaint heb je een ets ontvangen.

    21 september 2012

  4. Redactie

    Beste Joke, bedankt voor je reactie, en leuk dat ook op oudere nieuwsberichten zoals deze nog interessante reacties komen. Als je Walter rechtstreeks wilt mailen kun je waarschijnlijk het beste het emailadres gebruiken uit de onderste reactie. Succes!

    24 september 2012

  5. Sab

    Zijn de schilderijen nog wat waard?

    26 januari 2013

  6. Redactie

    @Sab Daarover hebben wij geen informatie. Wellicht bevat de publicatie over Vergeer (zie een van de reacties hieronder) nuttige informatie of kan de auteur ervan u wat handvaten geven? Succes!

    28 januari 2013

  7. R. van Eijk

    Wij hebben een werk van J. Vergeer in de familie, maar weet niet of dit de Jo Vergeer is. Het zijn de Molens van Kinderdijk. Zou die werk van deze schilder kunnen zijn? Waar kan ik zijn signatuur vinden?

    07 november 2013

  8. Redactie

    @R. van Eijk Ook u raad ik aan om contact op te nemen met de kleinzoon van de schilder. In de onderste reactie staat een emailadres. Succes!

    11 november 2013

  9. anoniem

    Een sneeuwlandschap met boerenkar met paarden van J. Vergeer heeft mijn man eens cadeau gekregen, formaat plm. 20x20 cm. Kan dit van de J. Vergeer zijn?

    04 augustus 2014

  10. Redactie

    @anoniem (4 augustus) Dat is goed mogelijk. Ik raad u aan om contact te zoeken met Walter Vergeer (zie de eerste reactie), hij kan u vast verder helpen. NA.Vergeer@gmail.com Succes!

    05 augustus 2014

  11. anoniem

    Wij hebben ook in de familie schilderij van j vergeer. Molens op de kinderdorp. Staat hij in het boek?

    19 november 2014

  12. Redactie

    Voor iedereen die een vraag heeft over het boek: u kunt het beste contact opnemen met de auteur, zijn emailadres staat in de eerste reactie. Succes!

    27 november 2014

  13. anoniem

    T.J.J. Ook wij hebben twee werken van ene J.N.A. Vergeer in bezit; beide afkomstig van uit een verkoophuis, nl de eerste van het Notarishuis in Utrecht, de tweede gekocht bij de Eland etc. in A'dam. Opvallend is, dat beide dezelfde handgemaakte( doe het zelf) lijst hebben. Daaraan herkenden wij in A'dam de schilder. Bestaat er een overzicht van zijn werk, (met afbeeldingen) ? zo ja, waar is dat te vinden?

    08 april 2015

  14. Redactie

    Tip: zie de bovenste reactie, met het emailadres. Succes!

    13 april 2015

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.