Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

De Atlantikwall: verbinding met het donkere verleden

Op initiatief van de provincie Zuid-Holland krijgt de Atlantikwall - als één van zeven Erfgoedlijnen - de komende jaren extra aandacht. Deze ruim 5000 kilometer lange verdedigingslinie werd in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers aangelegd om een invasie van de Geallieerden te voorkomen. De linie liep van Noorwegen, via Denemarken, Duitsland, Nederland en België naar Frankrijk tot aan de grens met Spanje. Wat is er nog over van de Atlantikwall en wat zijn de plannen van de provincie? In gesprek met Werner Ubachs, projectleider van de Erfgoedlijn Atlantikwall.

Verscholen in de duinen
De Atlantikwall was in feite een aaneenschakeling van kustbatterijen, (tank)versperringen, en ondersteuningsbunkers. De belangrijkste verdedigingswerken (Festungen) waren geconcentreerd op strategische punten als riviermondingen, zoals bij Hoek van Holland en IJmuiden. In het gebied ertussen werden verdedigingsposten gebouwd. Hoe staat het nu met de linie? De Atlantikwall is geen officieel beschermd monument, vertelt Ubachs. "De meeste overblijfselen staan verscholen in de duinen maar ook verder in het Zuid-Hollandse landschap zijn sporen van de Atlantikwall - zoals tankgrachten - te zien. Veel mensen weten niet dat er sprake is van een samenhang van de restanten. En op enkele locaties langs de kust worden kleinschalige musea gerund door vrijwilligers, zoals in Oostvoorne, Hoek van Holland, Scheveningen en Noordwijk".

De provincie wil de herkenbaarheid en de beleefbaarheid van de Atlantikwall versterken door bunkercomplexen langs de Zuid-Hollandse kust zowel virtueel als fysiek toegankelijk te maken. Zo worden er met provinciale middelen diverse restauraties uitgevoerd. Daarnaast bevordert de provincie de onderlinge samenwerking van aan de Atlantikwall verbonden partijen. Bijvoorbeeld door programma’s op het gebied van communicatie, fiets- en wandelroutes, educatie en marketing. Er is een gemeenschappelijk logo ontwikkeld, er komt een informatiefolder en er wordt gewerkt aan een introductiefilm die op elke locatie vertoond kan worden. Op die manier wordt de Atlantikwall op de kaart gezet op een manier die voor afzonderlijke instellingen niet haalbaar is.

Dit alles gebeurt in nauwe samenwerking met gemeenten, terreinbeheerders, ondernemers en erfgoedorganisaties, vaak op basis van co-financiering. Ubachs: "De provincie wil aansluiten op wat er al is, betrokken partijen met elkaar verbinden en als aanjager fungeren." Als voorbeeld van een samenwerking noemt hij de plannen om in Fort Hoek van Holland een hotel-restaurant te openen.  De provincie financiert in dit geval niet de herbestemming, maar subsidieert wel restauratiewerkzaamheden en de ontwikkeling van een bezoekerscentrum in het fort. De betrokken ondernemer werkt hierbij samen met de vrijwilligers die in het fort een museum over de kustverdediging runnen. Dit moet verbreed worden tot een bredere samenwerking in de voormalige Festung Hoek van Holland.

Bijzonder is dat veel overblijfselen van de Atlantikwall in natuurgebieden liggen en sommige bunkers door vleermuizen worden gebruikt om te overwinteren. Dat betekent uiteraard dat die bunkers niet het hele jaar kunnen worden opengesteld, maar heeft ook gevolgen voor het plannen van restauraties en dergelijke, aldus Ubachs. “Er wordt goed gekeken naar de balans tussen natuurwaarden en cultuurhistorie.”

Massale evacuaties
Hij benadrukt ook dat de Atlantikwall over meer gaat dan alleen bunkers. "Denk aan de massale evacuaties van de kustplaatsen bij de aanleg. Ter Heide, Duindorp, het Haagse Statenkwartier en Katwijk zijn deels gesloopt voor de aanleg, dat heeft een grote impact gehad, ook emotioneel. We willen graag de kennis hierover en bewustwording hiervan vergroten. De bunkers en andere overblijfselen zien we als ankerpunten die een verbinding leggen tussen het heden en het donkere verleden van de Tweede Wereldoorlog." Overigens houdt het verhaal van de Atlantikwall niet op na 1945. Ubachs: "Wat veel mensen niet weten is dat veel bunkercomplexen tijdens de Koude Oorlog gebruikt werden als commandocentra en opslag- of schuilplaatsen. Kortom, er is meer te ontdekken aan de Atlantikwall dan je misschien zou denken."

Contact
Meer weten over de Erfgoedlijnen die de Provincie Zuid-Holland heeft aangewezen? Bekijk de informatie op de website van de provincie. Bent u als ondernemer of als erfgoedorganisatie betrokken bij de Atlantikwall en geïnteresseerd in samenwerking?

Let op: Werner Ubachs is inmiddels opgevolgd door projectleider Ron Brans, T 070 – 4417377 of e-mail

Op deze website houden we u op de hoogte van nieuws en activiteiten over de Atlantikwall. De erfgoedlijn Atlantikwall is tevens te volgen via Twitter en Facebook.

 

undefined

Scheveningen Nord 

Reacties

Er zijn nog geen reacties

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.