Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om filmpjes van YouTube te tonen en social mediaknoppen van Facebook, Twitter en Pinterest (third party cookies). Als je deze cookies niet wil, dan kun je dat hier aangeven. De betreffende functionaliteit wordt dan uitgeschakeld. Wij plaatsen zelf wel altijd functionele cookies voor de werking van onze website en (anonieme) analytische cookies om onze site te verbeteren.

Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Archeologisch onderzoek op de Koeneschans

Bijzonder restant van de Oude Hollandse Waterlinie tussen Haastrecht en Schoonhoven

De Koeneschans is een schiereilandje in de Vlist, tussen Haastrecht en Schoonhoven. Wie niet beter weet fietst er zo voorbij, maar dat verandert in de toekomst. Het eilandje is klein, maar speelde een belangrijke rol in de Oude Hollandse Waterlinie. Er waren meerdere van dit soort schansen langs de Oude Hollandse Waterlinie, maar de meeste zijn vergraven en onzichtbaar geworden nadat de linie na 1795 in onbruik raakte. De Koeneschans is een uniek restant van de oude linie en een tastbaar stuk geschiedenis. 

De Oude Hollandse Waterlinie was een strook land van wisselende breedte tussen Muiden en Brabant die ongeveer 30 centimeter onder water werd gezet. Zo was er geen zichtbaar onderscheid tussen ondergelopen land en de sloten en kanalen in het gebied waardoor het niet toegankelijk was voor een vijandig leger met paarden. Omdat het water niet hoog stond, was het ook niet bevaarbaar door grotere vaartuigen. De eigen troepen konden zich verplaatsen over enkele verhoogde wegen of dijken. Door alleen de toegangen daarvan te verdedigen, kon met een relatief klein leger een groot gebied vergrendeld worden. 

De Koeneschans lag aan de westrand van het geïnundeerde gebied. De dijken langs de Vlist bleven droog en de schans werd op deze plek aangelegd om de Slangeweg onder controle te houden, de weg naar IJsselstein. De Slangeweg lag hoger, liep niet onder water bij een inundatie en zou dus ideaal zijn voor vijandige troepen uit het oosten.

Omdat er maar weinig bekend was over de Koeneschans is in 2013 een archeologische verkenning uitgevoerd door bureau RAAP. Dat leverde interessante informatie op over de historie van dit militaire aardwerk. Zo bleek dat op de schans resten aanwezig zijn van stenen gebouwen en aarden wallen uit de 17de en 18de eeuw. Er stond onder andere een opzichterhuis. De onderzoeksresultaten vormen de basis voor een historisch verantwoorde reconstructie om de schans zijn militaire uiterlijk terug te geven. Daarbij gaat het niet om een volledige reconstructie. Zo wordt het opzichterhuis niet herbouwd, maar wordt de in de grond aanwezige fundering wel in het ontwerp meegenomen. 

Bij de verkenning werd gebruik gemaakt van diverse archeologische onderzoekstechnieken, zoals elektrisch weerstandsonderzoek, oppervlaktekartering en metaaldetectie. Daarbij werden bakstenen, spijkers, een fragment daklei, loden kogels, een gesp en een scharnier van een deur gevonden. Tijdens het elektrisch weerstandsonderzoek zijn twee zones begrensd die door de archeologen geïnterpreteerd worden als de (voet van) aarden wallen of borstweringen. De zones komen grotendeels overeen met de op het historische kaartmateriaal aangegeven wallen. 

Tenslotte zijn er verspreid over de schans verschillende zones aangetroffen met puin. Op basis van het booronderzoek en de terreininspectie concluderen de archeologen dat deze op het niveau van het oude maaiveld liggen en daarom vermoedelijk resten zijn van het slechten van de Koeneschans in het begin van de 20e eeuw. Waarschijnlijk is geprobeerd om het terrein deels te egaliseren met het aanwezige puin.

Natuurorganisatie Het Zuid-Hollands Landschap, eigenaar van de Koeneschans sinds 2013, gaat de schans samen met het Erfgoedhuis verder ontwikkelen. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door een bijdrage vanuit de Erfgoedlijnen van de provincie Zuid-Holland. De graafwerkzaamheden die hieruit voortvloeien moeten archeologisch begeleid worden en daarbij zullen ongetwijfeld nog meer voorwerpen worden aangetroffen. Het is de bedoeling om een deel van deze voorwerpen op de schans te laten zien, maar het is nog niet bekend in welke vorm dat gaat gebeuren. 

Update: de werkzaamheden zijn gestart in 2016 en worden afgerond in 2017.

undefined

Reacties

  1. anoniem

    Kan een mooie trekpleister voor vlist worden ik zou zeggen alles in ere herstellen R Smith De Vlisterstee

    21 mei 2014

  2. Redactie

    @R. Smith Een volledige reconstructie zal het niet worden, maar het zou fantastisch zijn als de sfeer van de Oude Hollandse Waterlinie weer beleefd kan worden.

    26 mei 2014

  3. anoniem

    Aangezien er weinig bebouwing was, lijkt mij een volledige verbouwing ook wenselijk om de beleving maximaal te krijgen. Is er al iets gedaan?

    01 oktober 2015

  4. Redactie

    Naar verwachting worden de werkzaamheden in 2016 uitgevoerd en afgerond. Voor de duidelijkheid: er zal geen volledige reconstructie plaatsvinden.

    05 oktober 2015

  5. anoniem

    Een voorvader van mij was daar gelegerd . Pruisische Officier Johan Reinhard Volk geboren 23januari 1767 in Echzell Darmstad Duitsland Was gelegerd in schiedam. Ontmoeten daar zijn vrouw johanna van Noothoven en trouwde in schiedam En ging wonen in Vlist Had drie kinderen Werd op koeneschans dood gevonden 1803 reden ? Diende onder generaal Ferdinand Brunswijk

    07 januari 2017

  6. anoniem

    johan Reinhard van der jagt

    07 januari 2017

  7. Redactie

    Wat interessant, en ben je al eens ter plekke gaan kijken?

    11 januari 2017

  8. anoniem

    Wel in de buurt wezen vissen in een roeiboot maar nog nooit op Koeneschans zelf. maar dat gaat zeker gebeuren JR van der jagt

    11 januari 2017

  9. anoniem

    Volgens informatie heeft rond 1600 , ter plekke of nabij het huis thuijnenburg gestaan, het vertrek punt van mijn familie naam, Waarschijnlijk is het huis met de aanleg van de schans geslecht, is daar iets van bekend? Hendrik tuinenburg

    10 september 2018

  10. Redactie

    @Hendrik Tuinenburg Ik heb het even voor u nagevraagd, maar bij het archeologisch onderzoek is daarvan niets gebleken. Overigens is de Koeneschans al eind 16de eeuw gebouwd. Wellicht een idee om bij het archief in Gouda eens te kijken of er historische kaarten van de omgeving zijn uit die tijd?

    11 september 2018

  11. anoniem

    In Besluiten der eerste kamer van het vertegenwoordigend lichaam Des Bataafschen Volks October 1880 Staat omschreven Voor Commando geld Johan Reinhard Volk, als vooren ,aan de Koeneschans Blz 96 Johan reinhard van der jagt

    06 januari 2019

  12. anoniem

    Sorry 1800 Rvd J

    07 januari 2019

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.