Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Geschiedenis van Brielle

Brielle ligt op het eiland Voorne-Putten en bestaat uit de kernen Brielle, Vierpolders en Zwartewaal. In 1980 werd het grondgebied van beide laatste gemeenten aan dat van Brielle toegevoegd. Daarmee is een gemeente ontstaan met een grote diversiteit; binnen de gemeentegrenzen liggen nu een vestingstadje, een vissersdorp, een uitgestrekt agrarisch gebied en een recreatiegebied: het Brielse Meer.    

Geschiedenis Brielle
Van oudsher is Brielle of Den Briel de belangrijkste kern van het gebied. Het vormde de hoofdstad van de landen van Voorne, die destijds ook Goeree-Overflakkee en zelfs een stukje van Schouwen (namelijk Bommenee) omvatte. Brielle verwierf stadsrechten van de heren van Voorne, de eerste in 1330. De grootste bloei bereikte de stad in de vijftiende eeuw.

Toen de rivier De Gote werd afgedamd, zette de neergang in. De grootste bekendheid verwierf de stad door de inname door de watergeuzen op 1 april 1572. In de achttiende eeuw kreeg de stad de huidige vorm. Behalve als militaire vesting was de stad voor de omgeving vooral van belang als markt- en handelsplaats en later als onderwijscentrum.

Geschiedenis Zwartewaal
Zwartewaal is het vissersdorp van Voorne-Putten. Eeuwenlang vertrokken vanhier de schepen naar zee. De grond van de gelijknamige polder was door uitgeput doordat er veel turf was gestoken (moernering) en kon de bevolking niet onderhouden.

Door dijkdoorbraken en overstromingen was men genoodzaakt de polder te ontvluchten en de bewoning te verplaatsen naar de dijk aan de haven. De kerk, gebouwd op een terp, bleef achter en staat sindsdien achter de huizen. Dat geldt ook voor de motte (vesting) van de heer van Zwartewaal, die echter grotendeels is verdwenen.

Geschiedenis Vierpolders 
Vierpolders is de jongste kern van het huidige Brielle. De naam verwijst naar het aantal polders waaruit de voormalige gemeente bestaat. Deze werden tussen ca. 1200 en ca. 1415 bedijkt. Het dorp is ontstaan in de zestiende eeuw. Aan de Gote, tegenover Brielle, lag toen een dorpje met de naam (Briels) Nieuwland.

Door de aanleg van de vestingwerken van Brielle werd dit gedeelte van de polder Nieuwland vergraven en moest het dorp worden verplaatst. De nieuwe kerk en bewoningskern verrezen nabij de kruising van de dijken van de polders Veckhoek, Oud-Hellevoet en Oude-Gote. Vierpolders is altijd een agrarisch gebied geweest.

Historische stad Brielle
Brielle wil zich meer en meer profileren als historische stad met indrukwekkende vestingwerken. Zwartewaal is trots op de rust en het visserijverleden dat het dorpje nog steeds uitademt. Vierpolders biedt onderdak aan de snel oprukkende glastuinbouw.

Links

Reacties

  1. Thijs

    In mijn genealogisch onderzoek kom ik de naam Breels Nieuwland tegen. De kans bestaat dat dit een verschrijving is maar zou het ook kunnen zijn dat dit begin 1800 een spreektaal/dialectvorm in de omgeving van Brielle?

    25 januari 2013

  2. Redactie

    Beste Thijs, ik heb het nagevraagd bij Stephan de Vos van de Contactgroep Zuid-Hollandse Dialecten. Hij werkt aan een woordenboek over de dialecten van Voorne-Putten. Hij meldt dat het Briels van oudsher een zeer afwijkend dialect is, vergeleken met de andere dialecten op het eiland. Er zijn helaas geen bronnen beschikbaar voor de periode rond 1800. Echter, in de beschikbare bronnen (vanaf ca. 1870) is hij alleen 'Briels' tegengekomen, nooit 'Breels'. Het zou kunnen dat er rond 1800 een andere uitspraak gangbaar was, maar daar zijn geen aanwijzingen voor. Het zou dus ook goed een spelfout kunnen zijn.

    07 februari 2013

  3. anoniem

    In de grote kerk van brielle staat op een muur een verhaal over een bekend persoon die vertokken is, op de vlucht, naar Engeland. Naar mijn weten een adelijke vrouw. Wie was dat. Ben in geen 30 jaar in Brielle geweest, dus weet alleen dat nog.

    19 november 2018

  4. Redactie

    Dat ging vast over Mary Stuart, die vanaf de kerktoren haar man Willem III uitzwaaide, op weg naar Engeland. Niet op de vlucht overigens, maar aan de vooravond van de Glorious Revolution.

    20 november 2018

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.