Kaarten van Zuid-Holland en de collectie Hingman

Kaarten: doel en soort
Kaarten zijn eeuwenlang om uiteenlopende redenen vervaardigd. Zo werden er kaarten gemaakt voor militaire doeleinden, om als wandversiering te dienen, of om te kunnen bepalen wie de eigenaar van een bepaald stuk grond was. Ook werden kaarten ontwikkeld vanuit stedenbouwkundige motieven, bijvoorbeeld een stadsuitbreiding. Dit konden stadsplattegronden of stadsaanzichten zijn, maar ook polderkaarten, gewestkaarten, landkaarten of perceelkaarten. De hiernaast afgebeelde stadsplattegrond van Dordrecht is in opdracht van Filips II van Spanje gemaakt met een militair doel: de verdediging van de stad.

Vervaardiging van kaarten
Tot 1540 werden kaarten veelal vervaardigd door schilders en was er geen sprake van een meetbare schaal of nauwkeurige verhoudingen. Door verbetering van de meetindustrumenten en reproductietechnieken halverwege de zestiende eeuw werden kaarten echter een stuk nauwkeuriger. Een meettechniek die gebruikt werd in de zestiende en zeventiende eeuw was de zogenoemde driehoeksmeting die uitgevoerd werd met speciale instumenten zoals bijvoorbeeld de boussole, een kompas met een graden-indeling.

De Hingmancollectie van het Nationaal Archief
Het Nationaal Archief beheert de Hingmancollectie, een omvangrijke en belangrijke kaartcollectie van ca. 600 afbeeldingen. De collectie draagt de naam van de samensteller ervan, de Zuid-Hollandse archiefinspecteur J.H. Hingman (1834-1879) en bevat bijzonder kaartmateriaal van Zuid-Hollandse steden, dorpen en gebieden. De kaarten in de collectie zijn voornamelijk voor administratieve doeleinden vervaardigd en variëren van plattegronden van steden als Gouda, Leiden en Rotterdam tot kaarten van de Nieuwkoopse Plassen en Fort Wierickerschans. De collectie is in 2007 - ter gelegenheid van de lancering van deze website - gedigitaliseerd en is toegevoegd aan de beeldbank van het Nationaal Archief.

Flickr
Een aantal van de kaarten uit de collectie Hingman zijn ook te zien op Flickr