Ontdekkers en hervormers (1500 - 1600)
Hollandse steden als Dordrecht en Leiden liepen lange tijd ver achter op Vlaamse plaatsen als Brugge en Antwerpen.
Dat veranderde toen Holland en andere noordelijke gewesten rond 1568 begonnen te strijden voor godsdienstvrijheid en onafhankelijkheid. Holland ontwikkelde zich als deel van de ‘Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden’ tot een van de welvarendste streken ter wereld. Dat was mede te danken aan de inbreng van Vlaamse, Franse en Duitse immigranten. Bovendien beschikte de Republiek over een wereldwijd netwerk van handelsposten. Amsterdam was de motor van deze ontwikkeling, maar ook in het zuiden van Holland groeide de economie als kool.