Geschiedenis van Delft

Delft is ontstaan nabij en vernoemd naar de kunstmatige waterloop Delf (van ‘delven’, oftewel graven). Op de plek waar deze waterloop het inmiddels dichtgeslibde riviertje de Gantel kruiste, ontstond een handelsplaats.
Geschiedenis Delft
In 1246 kreeg Delft van graaf Willem II stadsrechten. In de eeuw daarna werd een verbindingskanaal naar de Maas gegraven, waardoor Delft toegang kreeg tot een enorm achterland en tot de zee. Handel en nijverheid (onder andere boter, textiel en bier) kwamen dan ook tot grote bloei.
Ondanks een grote brand in 1536 was Delft tegen het einde van de zestiende eeuw een van de belangrijkste steden van de Republiek, na Amsterdam, Dordrecht, Haarlem en Utrecht. Tijdens de Opstand vestigde prins Willem van Oranje zich in de stad, waar hij in 1584 werd vermoord.
Bloei en verval
In de zeventiende eeuw werd een afdeling van zowel de Oost- als de Westindische Compagnie in Delft gevestigd, hetgeen (samen met de zich ontwikkelende aardewerkindustrie) opnieuw zorgde voor een economische impuls. Ook de kunsten en wetenschappen floreerden, getuige het feit dat zowel Johannes Vermeer (1632-1675) en Anthonie van Leeuwenhoek (1632-1723) als Hugo de Groot (1583-1645) zijn er geboren en getogen.
Aan de Delftse voorspoed kwam voorlopig een einde toen zij als havenstad werd overvleugeld door Rotterdam. Veel nijverheid verdween, ook door de opheffing van de WIC (1791) en de VOC (1795).
Delft centrum van industrie en wetenschap
In de negentiende eeuw wist Delft zich te herstellen. Handel en nijverheid waren verdwenen, maar industrie en wetenschap kwamen daarvoor in de plaats. Vooral de gunstige ligging aan de water- en spoorwegen tussen Rotterdam en Den Haag had een positief effect. Er vestigde zich onder andere een grote gistfabrikant in Delft (nu DSM) en koning Willem II opende er de ‘Koninklijke Akademie ter opleiding van burgerlijke ingenieurs’. In de twintigste eeuw werd hier de Polytechnische School opgericht, die zich ontwikkelde tot de Technische Hogeschool (later Universiteit) Delft.
De bloei zorgde voor een bevolkingsexplosie. Delft annexeerde gedeelten van de nabijgelegen gemeente Schipluiden om woningen te kunnen bouwen, en telt tegenwoordig bijna 100.000 inwoners.
Literatuur
C.D. Goudappel, Delftse Historische Sprokkelingen. Grepen uit de geschiedenis van Delft en omstreken (Delft 1977).
E.H. ten Kuile en J.C. Visser (red.), Delftse studiën. Een bundel historische opstellen over de stad Delft, geschreven voor dr. E.H. ter Kuile n.a.v. zijn afscheid als hoogleraar in de geschiedenis van de bouwkunst (Assen 1967).
J.F. Niermeyer jr., Delft en Delfland: hun oorsprong en vroegste geschiedenis (Leiden 1944).
P.C. Visser, Delft: bladzijden uit zijn geschiedenis (Delft 1969).