Geschiedenis van Dordrecht

Dordrecht komt omstreeks het jaar 1120 onder de naam Thuredrith voor het eerst in de annalen voor. Een eeuw later, in 1220, kreeg de plaats aan het gelijknamige riviertje onder de naam Dordrecht stadsrechten.

Geschiedenis Dordrecht
Dordrecht is hiermee de oudste stad van Holland (een titel die overigens ook wordt geclaimd door Geertruidenberg, dat vroeger in Holland lag). In 1299 gaf graaf Jan I Dordrecht het stapelrecht, wat betekende dat alle goederen die over de Lek en Merwede werden vervoerd in Dordrecht op de markt moesten worden gebracht. Dit was een belangrijk handelsvoordeel voor de stad. Het stapelrecht werd echter betwist door andere Hollandse steden. Langzaam maar zeker werden Dordrecht steeds meer voorrechten afgenomen. In de late zestiende eeuw was er van de handelsvoordelen weinig meer over.

Kaart Dordrecht (1584)

Sint-Elisabethsvloed
Daarnaast verloor de stad in 1421 het grootste deel van haar achterland. De Sint-Elizabethsvloed overstroomde de Grote Waard en maakte Dordrecht tot een eiland. De stadsbrand van 1457 zorgde voor nog meer rampspoed.

Dordtse synode
Toch bleef Dordrecht een belangrijke stad in Holland. Tijdens de Republiek mocht zij, als oudste stad, altijd als eerste stad haar stem uitbrengen. Erg belangrijk waren de Eerste Vrije Statenvergadering (1572), waar de Hollandse steden in meerderheid besloten tegen de wens van Filips II in Willem van Oranje als stadhouder te aanvaarden. Belangrijk was ook de Synode van Dordrecht in 1618. Daar werden de 'Dordtse leerregels' vastgelegd en werd de beslissing genomen de Bijbel vanuit de grondtalen in het Nederlands te vertalen.

Dordtse binnenhaven (Tekening Jacob Maris, c. 1890)

Isolement en herstel
In de achttiende eeuw was Dordrecht haar handelspositie grotendeels kwijtgeraakt aan Amsterdam en Rotterdam. Begin negentiende eeuw was Dordrecht nog steeds een eiland en verkeerde het grotendeels in een isolement. De industrialisatie zorgde voor een nieuwe opleving, al heerste er ook grote armoede onder de bevolking. Tegenwoordig is Dordrecht weer ontsloten. Door aanslibbende grond is het eiland rond de stad flink gegroeid en het wordt door bruggen en tunnels met het vasteland verbonden. De stad telt, mede door de annexatie van de gemeente Dubbeldam in 1970, tegenwoordig 120.000 inwoners.

Direct zoeken in de collecties van Erfgoedcentrum DiEP

Links: Museum Simon van Gijn; Dordrechts Museum; Vereniging Oud-Dordrecht; Gemeente Dordrecht

Literatuur: Frits Baarda e.a., Het Dordt Boek: 1200-2005 (Bussum 2005).; J. van Dalen, Geschiedenis van Dordecht (Schiedam 1987; herdruk van Dordrecht 1936) 2 delen.; Jan van Herwaarden e.a. (red.), Geschiedenis van Dordrecht tot 1572 (Hilversum 1996).; Willem Frijhoff, Hubert Nustelling en Marijke Spies (red.), Geschiedenis van Dordrecht van 1572 tot 1813 (Hilversum 1998).; Pim Kooij en Vincent Sleebe (red.), Geschiedenis van Dordrecht van 1813 tot 2000 (Hilversum 2000).; C.J.P. Lips, Wandelingen door Oud Dordrecht (Zaltbommel 1974).