Geschiedenis van Zuid-Holland de verhalen en de collecties
Het begin van de Bataafse Republiek
Begin januari 1795 trokken Franse legers na enige schermutselingen de bevroren Merwede over en bezetten de Republiek. De reden was de strategische ligging van Holland ten opzichte van de Franse aartsvijand, Engeland. Deze Franse bezetting had grote gevolgen.
Afschaffing oude Republiek
Op talrijke plaatsen in Zuid-Holland, zoals in Rotterdam en Leiden, werd het bestuur overgenomen door revolutionaire comités van patriotten, die zichzelf ook wel Bataven noemden. Deze Bataven waren voorstander van gelijke rechten van alle burgers en voor bestuursverkiezingen.
Met de inval van de Fransen zagen zij hun kans schoon: op 19 januari 1795, één dag nadat stadhouder Willem V naar Engeland was gevlucht, riepen ze de Bataafse Republiek uit. Deze Republiek werd gevormd naar voorbeeld van en met militaire steun van de Franse Republiek die was ontstaan ten gevolge van de Franse Revolutie (1789).
De Bataafse Republiek onder de Franse duim
In tegenstelling tot in Frankrijk werden de revolutionaire veranderingen relatief vreedzaam doorgevoerd. Het optreden van de Fransen was in de eerste jaren betrekkelijk tactvol; zij lieten het land in principe zelf de beslissingen nemen en legden de noodzakelijk geachte hervormingen niet van bovenaf op. Veel leiders van de Bataafse Republiek waren patriottistische politici. Zij kregen nu, met Franse steun, de kans hun idealen te verwezenlijken.
Satellietstaat
Het werd in 1795 al spoedig duidelijk dat de Fransen niet van plan waren Nederland in te lijven. Zij erkenden de individualiteit van het Nederlandse volk als een vast gegeven. In de internationale politiek was de Bataafse Republiek echter puur een satelliet van Frankrijk, niet meer dan een pion in het machtssysteem. Bovendien lieten de Fransen zich als beschermer van de Bataven goed betalen: de Bataafse Republiek moest tientallen miljoenen guldens op tafel leggen, onder andere voor de Franse troepen die in Nederland werden gelegerd. In 1806 kwam er door ingrijpen van Napoleon Bonaparte formeel een einde aan de Bataafse Republiek.
Literatuur
- F. Grijzenhout, W.W. Mijnhardt en N.C.F, van Sas (ed.), Voor vaderland en vrijheid. De revolutie van de patriotten (Amsterdam 1987).
- E.H. Kossmann, ’The crisis of the Dutch state 1780-1813. Nationalism, federalism, unitarism’, in: J.S. Bromley en E.H. Kossmann (ed.), Britain and the Netherlands dl.IV. Metropolis, dominion and province (Den Haag 1971).
- S. Schama, Patriotten en bevrijding. Revolutie in de Noordelijke Nederlanden, 1780-1813 (Amsterdam 1989).
0 Reacties