Geschiedenis van Zuid-Holland de verhalen en de collecties
Hollandse grenzen in de Franse tijd
Tussen 1795 en 1813 werd Nederland bezet door de Fransen. In deze periode veranderden de grenzen van Holland een aantal keren.
Bataafse Republiek
De Franse troepen vielen de Republiek in 1795 binnen om een buffer te creëren om het revolutionaire Frankrijk heen. Stadhouder Willem V vluchtte naar Engeland; vooruitstrevende regenten (‘patriotten’) namen de macht over en stichtten een nieuwe staat: de Bataafse Republiek.
Frans voorbeeld
Zo kwam een eind aan de lappendeken van gewesten en min of meer zelfstandige rechtsgebiedjes, die samen de oude Republiek hadden gevormd. De nieuwe eenheidsstaat (1798) werd, naar Frans voorbeeld, verdeeld in acht ‘departementen’, met elk ongeveer evenveel inwoners. Het gewest Holland was verdeeld over vijf departementen: ‘Texel’ (Noord-Holland), ‘Amstel’ (Amsterdam en omstreken), ‘Delf’, ‘Schelde en Maas’ en ‘Rijn’.
Deze indeling was echter van korte duur, want in 1801 werd het oude Holland weer in ere hersteld. Wel werd het voordien Zeeuwse Sommelsdijk (Goeree-Overflakkee) bij Holland gevoegd en (in 1805) het gebied rond de Linge. Utrecht kreeg het gebied vanaf Schoonhoven onder zich.
Koninkrijk Holland
In 1806 vormde Napoleon de Bataafse Republiek om tot het Koninkrijk Holland. Zijn broer Lodewijk Napoleon werd koning. Omdat het departement Holland veel groter was dan de andere departementen, werd het in 1807 gesplitst in ‘Maasland’ in het zuiden en ‘Amstelland’ in het noorden.
Onderdeel Keizerrijk
In 1810 besloot keizer Napoleon zijn broer van de troon te halen en Nederland in te lijven bij het Franse keizerrijk. Opnieuw werden de Hollandse grenzen aangepast. Maasland werd herdoopt tot ‘Monden van de Maas’ en moest een gedeelte van het rivierengebied afstaan aan Brabant (‘Monden van de Rijn’). Ook de grens met Utrecht werd weer iets verlegd: deze liep vanaf 1808 van de rivier de Dubbele Wiericke en Goejanverwellesluis naar Nieuwerbrug. De val van Napoleon in 1813 betekende het eind van de Franse tijd in Holland – en nieuwe grenzen voor het gewest.
Literatuur
- H.A.M. van der Heyden, De kaart van Nederland in de Franse tijd, 1795-1814 (Alphen aan den Rijn 2000).
- Th. de Nijs, ‘In een groter geheel. Politiek en openbaar bestuur’, in: Th. de Nijs en E. Beukers, Geschiedenis van Holland. Deel IIIA. 1795 tot 2000 (Hilversum 2003) 7-92.
- J.G.M.M. Rosendaal, De Nederlandse Revolutie. Vrijheid, volk en vaderland 1783-1799 (Nijmegen 2005).
2 Reacties
@Anoniem Als je de spotprent aanklikt staat er wat meer achtergrondinformatie. De doodskoppen verwijzen ongetwijfeld naar de vele doden die er zijn gevallen onder Napoleon. Van de Nederlanders die deelnamen aan de veldtocht tegen Rusland kwam minder dan 5 % terug.
Waarom wordt de afgebeelde spotprent niet toegelicht?