Geschiedenis van Zuid-Holland de verhalen en de collecties
Het ontstaan van Holland
In de tiende eeuw – het moment waarop we de eerste tekenen zien van het graafschap – was Holland nog geen aaneengesloten, scherp begrensd gebied.
Omstreeks het jaar 1000 was de macht geconcentreerd rond enkele grafelijke bezittingen in het kustgebied, in onder meer Vlaardingen, Rijnsburg, Delft, Maasland, Noordwijk, Pijnacker en Rodenrijs, maar ook in het Noord-Hollandse Kennemerland. Dit vroege Holland was dus een stuk kleiner dan het gebied van de huidige provincies Noord- en Zuid-Holland.
Uitbreiding Holland
Vanaf de elfde eeuw breidden de Hollandse graven hun machtsgebied gestaag uit. In deze periode leverden zij voortdurend strijd met omliggende machthebbers over de rechten en grenzen van het graafschap. De graven begonnen de uitbreiding van Holland in het zuiden, waarbij zij zich in de elfde en twaalfde eeuw concentreerden op het gebied rond de Hollandse rivieren. Zij lieten het veengebied rondom de Hollandse delta ontginnen en enkele verbindingswegen aanleggen. Hierdoor kwamen Dordrecht en de uitgestrekte Hollandse Waard binnen het gezag van de Hollandse graven te liggen. Uiteraard hadden zij hier zelf baat bij: zij deelden in de opbrengsten van de handel die over de nieuwe waterwegen ging.
Floris V
In de dertiende eeuw barstte een opvolgingsstrijd los onder de Hollandse graven, wat leidde tot een verdere uitbreiding van het graafschap. Ook begonnen de graven een grootschalige ontginning van de veengebieden naar het oosten. Hierbij stuitten zij enkele malen op tegenstand van Utrecht, dat met een pauselijk bevel de ontginningen wilde tegenhouden. Toch slaagden zij erin om hun gebied te vergroten.
Aan het einde van de dertiende eeuw sloeg Floris V ten slotte een grote slag. Hij maakte gebruik van de politieke instabiliteit binnen Utrecht en speelde verschillende edelen tegen elkaar uit. Hierdoor kreeg hij grote delen van Utrecht in handen, zoals het gebied rond Woerden. In Noord-Holland kreeg hij voor elkaar wat zijn voorvaderen nooit was gelukt: de inlijving van West-Friesland. Rond 1300 had Holland globaal de vorm gekregen van de huidige twee Hollandse provincies.
Literatuur
- Antheun Janse, ‘Een in zichzelf verdeeld rijk. Politiek en bestuur van de tiende tot het begin van de vijftiende eeuw’, in: Th. de Nijs en E. Beukers (red.), Geschiedenis van Holland. Deel I. Tot 1572 (Hilversum 2002) 69-102.
- H.P.H. Jansen, Geschiedenis van de Middeleeuwen (Utrecht 2005).
0 Reacties