Geschiedenis van Zuid-Holland de verhalen en de collecties
De grenzen van Holland in de twintigste eeuw
Sinds het ontstaan van Zuid-Holland in 1840 zijn de grenzen min of meer gelijk gebleven. De twintigste-eeuwse grensverschuivingen waren niet zo spectaculair als die in Noord-Holland. Die provincie moest in 1942 twee complete Waddeneilanden (Vlieland en Terschelling) aan Friesland afstaan en raakte in 1950 het visserseiland Urk kwijt.
Vianen en Oudewater
De meeste correcties van Zuid-Hollandse landgrenzen vonden plaats in het grensgebied met de provincie Utrecht. En in de meeste gevallen was het Zuid-Holland dat gebied afstond. Dat gold bijvoorbeeld voor Vianen. Deze Zuid-Hollandse stad was in de praktijk op Utrecht georiënteerd en werd daarom in 2002 onderdeel van de provincie Utrecht. Het stadje Oudewater maakte al vanaf 1280 deel uit van Holland en vanaf 1840 van Zuid-Holland. In 1970 ging het over naar Utrecht. Tegenwoordig gaan er echter stemmen op om deze beslissing terug te draaien.
Woerden
De stad Woerden is door de eeuwen heen voortdurend heen en weer geslingerd tussen de provincies Holland en Utrecht. In 1280 verwierf graaf Floris V de stad en behoorde het tot Holland. Van de veertiende tot de zeventiende eeuw zijn de stad en het gebied rondom Woerden meermalen van provincie veranderd. Vanaf 1815 lag Woerden in de provincie (Zuid-)Holland. Daar kwam in 1989 weer verandering in, toen wegens een gemeentelijke herindeling werd besloten om Woerden bij Utrecht te voegen.
Naar Zuid-Holland
Omgekeerde bewegingen (van Utrecht naar Zuid-Holland) zijn in de twintigste eeuw zeldzamer. De voornaamste zijn die van Blokland naar Liemeer (nu Nieuwkoop) en van Woerdense Verlaat naar Nieuwkoop (beide 1989).
Watergrenzen
Behalve landgrenzen heeft Zuid-Holland in de twintigste eeuw ook enkele watergrenzen aangepast. Zo heeft men de grenzen van de kustgemeenten verlegd van de waterlijn naar enkele kilometers in zee. Ook is het water rond de Zuid-Hollandse eilanden (met name Voorne-Putten, Goeree-Overflakkee) geheel opnieuw ingedeeld. Hierdoor zijn de gemeenten langs de kust en de eilanden behoorlijk uitgebreid. Ondanks het verlies van Woerden, Vianen en Oudewater is de totale oppervlakte van de provincie Zuid-Holland daardoor toch nog toegenomen.
Literatuur
- H. Knippenberg en B. de Pater, De eenwording van Nederland. Schaalvergroting en integratie sinds 1800 (Nijmegen 1988).
- Th. de Nijs, ‘In een groter geheel. Politiek en openbaar bestuur’, in: Th. de Nijs en E. Beukers, Geschiedenis van Holland. Deel IIIA. 1795 tot 2000 (Hilversum 2003) 7-92.
0 Reacties