Geschiedenis van Zuid-Holland de verhalen en de collecties
Een multireligieuze samenleving
Het gebrek aan godsdienstvrijheid was voor veel (protestantse) Hollanders een van de belangrijkste redenen om in opstand te komen tegen het Spaanse (katholieke) gezag.
Godsdienstvrijheid
De Republiek werd tijdens en na de oorlog een toevluchtsoord voor andersgelovigen: van diverse protestantse groeperingen als lutheranen en doopsgezinden tot Portugese joden. Deze andersgelovigen vestigden zich met name (maar niet alleen) in de grote steden: Amsterdam, Leiden, Delft, Haarlem, Rotterdam en Den Haag.
Calvinisme
Hoewel de Republiek tijdens en na de Opstand een multireligieus karakter kreeg en bekend stond als tolerant, betekende dit niet dat alle religies ook gelijkwaardig waren. Het calvinistische (‘gereformeerde’) geloof werd de officiële staatsgodsdienst en men kon alleen in aanmerking komen voor bestuurlijke en politieke functies indien men lid was van de Gereformeerde Kerk. Alle andere geloven werden achtergesteld.
Katholieken
Ook katholieken mochten hun geloof niet in het openbaar belijden. De meeste katholieken gingen daarom naar zogenaamde schuilkerken in woningen en tuinen. In de loop van de achttiende eeuw verbeterde hun positie langzaam. In 1720 dienden enkele Haagse katholieken een verzoek in voor het bouwen van een eigen kerk. Het stadsbestuur ging akkoord, op voorwaarde dat de kerk niet zichtbaar zou zijn van de straat.
De beroemde architect Daniël Marot - zelf in 1685 uit Frankrijk gevlucht vanwege zijn protestantse geloof - nam het ontwerp voor zijn rekening. In 1722 werd begonnen met de bouw van de kerk. In andere steden deed zich een vergelijkbare ontwikkeling voor.
Joden
Ook de joden werden achtergesteld. Zij mochten privé en in synagogen weliswaar hun geloof belijden, maar er golden voor hen wel economische beperkingen. Ook werden zij niet in alle steden geaccepteerd. Afgezien van Amsterdam, waar de meeste joden in de Republiek woonden, ontstonden er in de zeventiende en achttiende eeuw ook in Rotterdam en Den Haag joodse wijken. Met name in Den Haag waren de joden prominent aanwezig. In 1725 begonnen zij met het bouwen van een synagoge die, net als de kerk van de katholieken, was ontworpen door Daniël Marot.
Links
Literatuur
- J. van den Berg, Joden en christenen in Nederland gedurende de zeventiende eeuw (Kampen 1969).
- J. van Eijnatten, Liberty and concord in the United Provinces. Religious toleration and the public in the eighteenth-century Netherlands (Leiden 2003).
- Henk van Nierop (ed.), Calvinism and religious toleration in the Dutch Golden Age (Cambridge 2002).
0 Reacties