Geschiedenis van Zuid-Holland de verhalen en de collecties
Leiden krijgt een universiteit
Met de oprichting van de Leidse universiteit op 8 februari 1575 kreeg Zuid-Holland zijn eerste universiteit. Daarmee is het tevens de oudste universiteit van Nederland.
Een gebaar van dank
De keuze om deze academie in Leiden te plaatsen werd gemaakt door Willem van Oranje, als gebaar van dank voor het dappere verzet van de stad tegen de Spaanse belegeraar het jaar daarvoor. De komst van de universiteit zou Leiden aanzien en inkomsten brengen. Ook kon zij worden gezien als een vergoeding voor de schade die de stad tijdens het beleg had geleden. De kosten van de nieuwe universiteit bedroegen zesduizend gulden, wat door de gewesten Holland en Zeeland gezamenlijk werd opgebracht.
De Leidse universiteit moest gelden als de protestantse tegenhanger van de katholieke universiteit in Leuven in de Lage Landen. Vrijwel direct na de oprichting van de nieuwe universiteit ondernam de Gereformeerde (calvinistische) Kerk pogingen controle over de instelling te verwerven, maar Willem van Oranje wist dit te voorkomen, waardoor de universiteit een relatief onafhankelijk karakter had.
Onderwijs en studenten
De Leidse universiteit verzorgde gedurende de zeventiende en achttiende eeuw verreweg het grootste deel van het Zuid-Hollandse hogere onderwijs. De universiteit bestond uit vier faculteiten: theologie, rechten, medicijnen en filosofie/letteren (ook wel artes, ‘kunsten’). De laatste, als voorschool voor de overige faculteiten, trok de meeste studenten. De enige faculteit die zich zeker vanaf 1625 met die van de artes kon meten, was de juridische, met in de eerste honderd jaar 7716 studenten, op afstand gevolgd door de medische faculteit.
In de eerste eeuw van haar bestaan trok de Leidse universiteit ook veel buitenlandse studenten. Van de 23.000 studenten was ruim de helft buitenlands. Tussen 1575 en 1775 schreven zich bijna 42.000 studenten in, waarvan ongeveer driekwart afkomstig was uit de hogere burgerij. Arme studenten konden een beurs krijgen of in dienst van een welgestelde student een plaats aan de universiteit verwerven.
Links
Literatuur
- M.W. Jurriaense, De stichting van de Leidse Universiteit (Leiden 1965).
- W. Otterspeer, Groepsportret met Dame. Het bolwerk van de vrijheid, de Leidse universiteit 1575-1672 (Amsterdam 2000).
- R.G.H. Sluijter, ’Tot ciraet, vermeerderinge ende heerlyckmaeckinge der universiteyt’. Bestuur, instellingen, personeel en financiën van de Leidse universiteit, 1575-1812 (Hilversum 2004).
0 Reacties