Gemeente Giessenlanden

Giessenlanden ligt in de Alblasserwaard, ten noorden van Gorinchem. De gemeente is in 1986 gevormd uit de kernen Arkel, Giessenburg, Giessen-Oudekerk, Hoogblokland, Hoornaar, Noordeloos en Schelluinen.

Ontginningen in het veen

De landen rondom deze kernen werden rond het jaar 1000 ontgonnen, onder leiding van de graven van Holland en de bisschoppen van Utrecht. In het veenlandschap werden vanuit de rivieren sloten gegraven om het water beter te laten wegvloeien. In 1277 gaf graaf Floris V van Holland opdracht om de bestaande dijken en dijkjes rondom de veenrivieren aaneen te laten sluiten. Rondom de donken (hoger gelegen plekken in het voorheen moerasachtige landschap), die als basis voor de ontginningswerkzaamheden dienden, waren inmiddels dorpjes ontstaan.

De heren van Arkel

Vanaf de dertiende eeuw kwamen in dit gebied de heren van Arkel aan de macht. Vanuit het dorp Arkel bestuurden zij lange tijd het omringende gebied, waartoe onder andere ook Gorinchem behoorde. Van 1380 tot 1420 vochten zij met het naburige Vianen een zeer bloedige miniatuurversie van de Hoekse en Kabeljauwse twisten uit. De heren van Arkel stichtten in de omgeving op strategische plaatsen enkele nederzettingen, zoals Schelluinen, Noordeloos en Hoogblokland.

Kerk en kasteel

Kaart trekvaart Meerkerk-Gorinchem (1777)

Het naburige Giessenburg viel niet onder de heerlijkheid Arkel. Vanuit hun slot aan de rivier de Giessen heersten de heren van Giessenburg over de omringende landen. Het slot werd rond 1800 afgebroken. In Hoornaar zou al in de zevende eeuw een kerk hebben gestaan, maar deze kreeg pas in de zestiende eeuw zijn huidige vorm, na een aantal malen te zijn verwoest. Ook Giessen-Oudkerk kent een markant kerkgebouw, dat in de vijftiende eeuw in gotische stijl is opgetrokken.

Hennep

In de kernen van Giessenlanden was het telen van hennep eeuwenlang de voornaamste bron van inkomsten. De landbouw is echter inmiddels helemaal verdwenen. Verschillende vormen van veeteelt en enige lichte industrie zijn hiervoor in de plaats gekomen.

Links

• Historische Vereniging Hoogblokland, Hoornaar en Noordeloos
• Geschiedkundige Vereniging Giessenburg en Schelluinen /Het Regthuys
• Historische Vereniging Arkel en Rietveld
• Gemeente Giessenlanden

Literatuur

• D.S. van den Dool en D.J. de Jong, Van hondekarren en hobbelbussen. Hardinxveld-Giessendam, Giessenburg en Schelluinen (Hardinxveld-Giessendam 1985).
• A. van der Hoeven-Verwolf et al. (red.), Hoogblokland toen & nu. Beelden van Hoogblokland uit de twintigste eeuw (Hoogblokland 2000).
• G.S.C. van Kuilenburg-Vaars en C.B. van Kuilenburg, Over Blokland. Geschiedenis van een dorp in het Land van Arkel (Hoogblokland 1985).
• Gerus Maas, Noordeloos in vroeger tijden (Klaaswaal 2004).
• W.H. Slob en J.P. Wallaard, Een eeuw veranderingen in Hoornaar (Hoogblokland 2002).
• W.H. Slob en J.P. Wallaard, Een eeuw veranderingen in Noordeloos (Hoogblokland 2003).
• W.H. Slob en J.P. Wallaard, Een eeuw veranderingen in Hoogblokland (Hoogblokland 2006).
• C. van Versevel, Arkel toen en nu (Hulst 1993).

• Omhoog