Gemeente Graafstroom

Graafstroom is op 1 januari 1986 ontstaan door de samenvoeging van de lintdorpen Bleskensgraaf, Molenaarsgraaf, Brandwijk, Ottoland, Goudriaan, Oud-Alblas en Wijngaarden.

Geschiedenis

Al deze dorpen liggen langs de veenstroompjes de Goudriaan en de Alblas en de gegraven Graafstroom. De meeste dorpjes dateren uit de ontginningstijd van de Alblasserwaard in het Hollands-Utrechtse laagveengebied tussen de elfde en dertiende eeuw. Alleen Oud-Alblas is in de vroege middeleeuwen ontstaan.

Middeleeuwen

In de middeleeuwen leefden de inwoners van dit gebied van de akkerbouw en griendcultuur. Langs de veenstroompjes en op enkele ‘donken’ (zandduinen in het veenmoeras) verrezen boerderijen. Door de ontwatering van het gebied begon de bodem te dalen. Toen de zeespiegel begon te rijzen, kregen de bewoners te maken met veel wateroverlast.

Ambacht Oud-Alblas (1643)

Na bedijking van de Alblasserwaard in 1277 daalde het land verder. Natuurlijke afwatering op de kleine riviertjes en de Lek was niet meer mogelijk: windmolens moesten het water eerst omhoogpompen. De bevolking teelde voornamelijk wilgenhout, vlas en hennep. Hennep werd vooral gebruikt voor de vervaardiging van touw en zeildoek voor de toenemende zeilvaart.

Veeteelt, hooi, eendenkooien

Wapendiploma (1819)

Tussen de vijftiende en eerste helft van de negentiende eeuw werden de dorpen regelmatig getroffen door zware overstromingen. Na de opkomst van de stoomvaart vanaf het midden van de negentiende eeuw en het verdwijnen van de zeilvaart viel de vraag naar hennep voor touwen en zeildoek weg. De inwoners stapten over op veeteelt en hooibouw. Verder exploiteerden zij een aantal eendenkooien en vulden hun inkomsten aan met vissen.

De dorpen hebben een landelijk karakter; industrie komt er vrijwel niet voor. Oude kerkjes en monumentale boerderijen trekken jaarlijks vele toeristen. De bevolking groeide zeer geleidelijk van 3300 in 1795 tot bijna 10.000 in 2007.

Links

• Oudheidkamer en Historische Vereniging Binnenwaard
• Gemeente Graafstroom

Literatuur

• A. van de Graaf, Goudriaan Gisteren (Goudriaan 1978; 2e druk 1990).
• Catharina L. van Groningen, De Alblasserwaard (Zwolle 1992).
• H.A. Visscher, De Alblasserwaard. Kennismaking met een bijzonder landschap (Dordrecht 1986).
• J. van Vliet, Begraven in Graafstroom door de eeuwen heen (Molenaarsgraaf 2004).
• H.J. van Rees, Eenheid en scheiding: historische schetsen van Molenaarsgraaf en Brandwijk (Molenaarsgraaf 1994).
• S. de Wild en H. Boogaard, Wijngaarden toen en nu (Wijngaarden 2000).
• J. Boele en N. Schellingerhout (red.), Bleskensgraaf in oorlogstijd (z.p. 2005).

• Omhoog