Gemeente Lansingerland

De jonge gemeente Lansingerland (sinds 1 januari 2007) bestaat uit de dorpen Bergschenhoek, Berkel en Rodenrijs en Bleiswijk.

Geschiedenis Bergschenhoek

Bergschenhoek is genoemd naar de hoek in de 'Bergweg' naar Hillegersberg. Vanaf de vijftiende eeuw was het plaatsje onderdeel van de ambachtsheerlijkheid Hillegersberg en Rotteban. Net als de meeste dorpen in de regio werd ook Bergschenhoek omgeven door uitgestrekte veengebieden waar vanaf de middeleeuwen aan turfwinning werd gedaan. Hierdoor ontstonden grote veenwateren, zoals de Butterdorpse en Oosteindse plassen. In de achttiende eeuw werden de meeste wateren weer drooggelegd en omgevormd tot landbouwgrond.

Arbeiderswoningen Bergschenhoek (begin 20e eeuw)

Nadat in de Republiek de openbare uiting van het katholieke geloof was verboden, werd er in 1649 in Bergschenhoek een schuilkerk opgericht waar katholieken hun geloof konden uitoefenen. Het is echter opvallend dat er pas in 1658 een hervormde gemeente werd gesticht. In de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (VINEX, 1993) werd Bergschenhoek aangewezen als groeigemeente; het dorp groeide van 6000 inwoners in de jaren 1990 tot ruim 17.000 inwoners in 2006.

Geschiedenis Bleiswijk

De heerlijkheid Bleiswijk werd in 1242 door graaf Willem II in leen gegeven aan Gijsbrecht Bokel om het gebied te ontginnen. De vestiging van nieuwe inwoners in het gebied was een succes; al in 1248 had Bleiswijk een eigen kerk. Spoedig hierna begon met in het gebied met turfsteken. Toen in de zestiende eeuw al het 'bovengrondse' veen was afgegraven, ging men over op 'slagturven', het opbaggeren van veen onder de waterspiegel. Hierdoor nam de droge landoppervlakte van de heerlijkheid flink af: in de achttiende eeuw bestond meer dan 80 procent uit water, wat de bestuurders in de financiële problemen bracht. Daarom werd besloten gronden droog te leggen, met steun van het Hoogheemraadschap Schieland en de Staten van Holland.

Mishandeling in Bleiswijk (1777)

Bleiswijk werd in 1582 aangekocht door de stad Rotterdam, die vervolgens grote invloed had op het plaatselijke bestuur. Hier kwam pas in 1798, in de Franse tijd, een einde aan, toen de heerlijke rechten werden afgeschaft. Op dit moment is Bleiswijk een belangrijk tuinbouwgebied. De groente- en fruitveiling 'The Greenery' en bloemenveiling 'Flora-Holland' geven Bleiswijk een centrale functie in de tuinbouw van West-Nederland. Het dorp telt ca. 11.000 inwoners.

Geschiedenis Berkel en Rodenrijs

Berkel en Rodenrijs ontstond toen in de tiende eeuw veengronden vanuit de Schie werden ontgonnen. De bevolking leefde toen vooral van het kappen van griendhout, dat in het water groeit. De naam Berkel en Rodenrijs verwijst hier naar: Berkel, van berkenbos en Rodenrijs, van het rooien van rijs(hout). Al in de tweede helft van de elfde eeuw was er in Rodenrise een kerk te vinden.

Droogmakerij Polder Berkel (1776-77)

Net als in Bergschenhoek en Bleiswijk werd er in Berkel en Rodenrijs turf gestoken en ontstonden ook hier uitgestrekte plassen. In de achttiende eeuw besloot men de vruchtbare gronden onder het water droog te maken en er akkerbouw te bedrijven. Grote droogmakerijen als de Noord-, West- en Zuidpolders ontstonden in 1776. De stad Rotterdam, die zoals vermeld de heerlijkheid over Bleiswijk en Bergschenhoek bezat, dwong Berkel en Rodenrijs er bovendien toe mee te betalen aan de droogmakerijen in de andere dorpen.

Tijdens de revolutie van 1795 werd het gemeentebestuur door patriotten aan de kant gezet en overgenomen. In 1855 breidde Berkel en Rodenrijs uit en werd De Tempel toegevoegd aan de gemeente. Sinds de Tweede Wereldoorlog is het inwoneraantal meer dan verdrievoudigd. In 2006 telde het dorp 19.000 inwoners.

Links

• Oudheidkundige Vereniging en Museum Bleiswijk
• Historische Vereniging Berkel en Rodenrijs
• Gemeente Lansingerland
• Historische Vereniging Den Berchsen Hoeck

Literatuur

• D. den Bakker (red.), Over Hoeksenaren of Hoeksenaars gesproken. Herdenkingsboek Bergschenhoek 1811-2006 (Bergschenhoek 2006).
• H.E. Berghout en J.A. Berghout, Berkel en Rodenrijs in beeld 1900-1940 (Bergschenhoek 1991).
• Leo Bolleboom, ‘Op 5 mei 1945 ben ik opnieuw geboren.’ Berkel en Rodenrijs 1940-1945 (Berkel en Rodenrijs 1989).
• Willem van den Hoonaard, Geschiedkundige en topographische beschrijving van de dorpen Hillegersberg en Bergschenhoek (Rotterdam 1842).
• M. Huizer, De dorpskerk in Bleiswijk. De geschiedenis van een monument (Bleiswijk z.j.).
• B. Metselaar, Bergschenhoek tijdens de 2e Wereldoorlog (Bergschenhoek 1995).
• C.J. Nunnink, Bergschenhoek in oude ansichten (Zaltbommel 1996).
• A.J. van de Poel en C.W.M.J. van Aken, Bleiswijk in oude ansichten (Zaltbommel 1985)
• A.C. Switzar, Berkel en Rodenrijs in oude ansichten (Zaltbommel 1979).
• J.I.J.M. Velthuyse, Katholiek Berkel en Rodenrijs in de loop der eeuwen. (Rotterdam 1948).
• Johannes Verheul, De Rotte met de Bleiswijkschemeren en de omliggende gemeenten Hillegersberg, Bergschenhoek, Bleiswijk, Moercapelle en Zevenhuizen (Arnhem 1977).
• C.L. van Wanrooy, Bleiswijk in woord en beeld (Rotterdam 1990).

• Omhoog