Geschiedenis van Noordwijk

De eerste keer dat de naam Noordwijk, toen nog Nortich, in een nog bestaand geschrift voorkomt, is in de negende eeuw. Uit vondsten is echter gebleken dat het gebied al ver voor onze jaartelling werd bewoond. De ligging aan de Noordzee heeft een grote stempel gedrukt op het karakter en de ontwikkeling van de nederzetting.

Geschiedenis Noordwijk

Johan van der Does, heer van Noordwijk (1574)

Aan het einde van de veertiende eeuw werden aan Noordwijk stadsrechten toegekend, onder de voorwaarde dat de plaats een stadsmuur zou bouwen. Toen dit niet gebeurde, nam graaf Albrecht van Beijeren de stadrechten weer terug en behield Noordwijk de status van ambachtsheerlijkheid (rechtsgebied). In 1429 kreeg Noordwijk van de bisschop van Utrecht wel de status van bedevaartsplaats, omdat Sint-Jeroen hier in 857 zou zijn doodgemarteld. De plaatselijke kerk werd aan ook aan Sint-Jeroen gewijd.

Visserij

Hoewel menig Noordwijker werkzaam was in de landbouw en veeteelt, verschaften de zeevisserij en aanverwante industrieën als rokerijen, scheepswerven en taanderijen de meeste inwoners een inkomen. De grootste markt voor de verse vis was het nabijgelegen Leiden.

Kruiden, bloembollen

Omstreeks 1700 werd de teelt van kruiden een belangrijke bron van inkomsten voor Noordwijk. In de negentiende eeuw werd deze kruidenteelt verdrongen door de bloembollenteelt. De duingronden bij Noordwijk bleken daarvoor uitermate geschikt. Steeds meer duinen werden afgegraven om nieuwe tuinen aan te leggen voor de kweek van onder andere hyacinten en tulpen.

Badplaats

Hoewel Noordwijk tot in het midden van de negentiende eeuw nog wat primitief aandeed, werd het, met haar zee en duinen, in deze periode een geliefd woonoord voor de meer welgestelde, hogere burgerij. Door de aansluiting op het openbaarvervoersnetwerk aan het einde van de negentiende eeuw kwam het toerisme in Noordwijk snel tot bloei.

Tegenwoordig is Noordwijk aan Zee, dat samen met Noordwijk-Binnen de gemeente Noordwijk vormt, een van de belangrijkste Nederlandse familiebadplaatsen.In 1992 is de oude dorpskern van de badplaats aangewezen tot beschermd dorpsgezicht.

Links

• Genootschap Oud-Noordwijk + Museum Oud-Noordwijk
• Atlantikwall Museum
• Gemeente Noordwijk

Literatuur

• Willem Baalbergen, Omzien in Noordw?k. Het dorp en de bewoners in de vorige eeuw (Noordwijk 2005).
• J. Kloos, Noordwijk in den loop der eeuwen (Noordwijk 1928).
• Huig van der Niet, Willem Varkevisser, Ad Weelen en Willem Baalbergen, Zilver in de netten. Noordw?k als vissersplaats (Noordwijk 2005).
• G. de Moor, ‘Noordwijk in de Middeleeuwen. Een dorp apart’, Leids Jaarboekje 1993.
• G. Slats, Noordwijk in de jaren 1940-1945 (Noordwijk 1975).

• Omhoog