Een museum zonder museumruimte. Dat is in vier woorden Stichting Historisch Genootschap De Blauwe Tram. Materiaal genoeg. Enthousiasme genoeg. En foto’s meer dan genoeg. Maar de ruimte om het permanent te exposeren ontbreekt helaas. ‘Komt nog wel’, zegt voorzitter Georg Groenveld van de stichting. ‘Vroeg of laat vindt onze collectie een plek, daar ben ik van overtuigd.’

'Het groeit met de week'

Het ontbreken van een vaste tentoonstellingsruimte weerhoudt het genootschap er niet van om de verzameling voortdurend uit te breiden. ‘Het groeit met de week’, zegt Groenveld trots. ‘Er is nog heel veel materiaal over de Blauwe tram onder de mensen. Sommigen zoeken na een tijdje een mooie bestemming voor hun spullen. Als ze dan even op internet zoeken, vinden ze ons. Wij nemen het graag aan.’ De stichting is echter ook actief op zoek naar spullen. Groenveld en zijn medewerkers struinen voortdurend verkoopsites af naar aangeboden resten van de Blauwe tram. ‘Pas geleden kwam ik op Marktplaats.nl een haltebord tegen. Het genootschap heeft dat gekocht. Het was weer een mooie aanvulling.’

Fluitjes en schaalmodellen

Het archief van de stichting telt onder meer 200 ringbanden met foto’s, illustraties en krantenknipsels. In een depot bij de TU Delft liggen de meer tastbare herinneringen aan de Blauwe tram: van vervoerbewijzen tot asbakken, van conducteurfluitjes tot stuurinrichtingen en van kniptangen tot reclameborden. En verder heel veel schaalmodellen, in alle soorten en maten. ‘We hebben zelfs een kopie van een bestuurdersgedeelte op ware grootte. Toen we dat tijdens een expositie op de bovenverdieping van een museum hadden gezet, zag je mensen voortdurend kijken: Hoe komt dat ding dáár?’

Exposities

Want hoewel het historisch genootschap geen eigen tentoonstellingsruimte heeft, is de verzameling geregeld door het publiek te bewonderen. ‘Elk jaar hebben we ergens wel een of twee exposities. In 2012 zijn er zelfs zes tentoonstellingen. Die richten we in, samen met de provinciale bibliotheekorganisatie ProBiblio, in zes plaatsen waar de Blauwe tram ooit heeft gereden.’ Een deel van de collectie is tot eind december 2011 te zien in het Haags Openbaar Vervoer Museum tijdens de manifestatie “Retourtje Leiden”. Dat is een eerbetoon aan de Gele en Blauwe tram, waarvan de ritten tussen Leiden en Den Haag eind 2011 precies 50 jaar geleden zijn gestaakt. Naast tentoonstellingen verzorgt het genootschap geregeld publicaties. Onder meer staat een boek op stapel over ongelukken met de Blauwe tram. ‘De titel hebben we al: “Blauwe Trammelant”, soms ging het mis’, zegt Groenveld.

Liefhebberij

Het genootschap is geboren uit een uit de hand gelopen liefhebberij van Groenveld en zijn kompaan Han Geijp. ‘In 1976 werkten we mee aan de restauratie van een wagen van de Blauwe tram. Die tram had na de opheffing van de lijnen jarenlang dienst gedaan als zomerhuisje van een baron, tot het van de gemeente weg moest. Vervolgens heeft de tram nog een tijd staan te verkommeren op een opslagterrein in Leiden, tot ik een oproep zag van het bedrijf Starlift in Voorburg dat een bestemming zocht voor een loods. Ik dacht: hé, dat is een ideale plek om die tram op te knappen. Daar zijn we bijna tien jaar mee bezig geweest. Van 1976 tot 1985. Toen het werk er op zat, zochten we een nieuw doel voor onze gezamenlijke passie. Dat werd het genootschap.’

Ons kent ons

Groenvelds verzameldrift begon echter al ver voor die restauratieklus. ‘Na de laatste rit van de Blauwe tram slaagde ik erin om een interieurbordje met ‘Niets buitensteken’ te bemachtigen. Het was een klein ding, maar ik vond het prachtig. Daarna volgden snel meer voorwerpen. De Blauwe tram fascineerde me en ik wilde het graag met mijn verzameling graag levend houden. Daar stond ik niet alleen in, merkte ik snel. Heel veel mensen zijn nog altijd geïntrigeerd door die tram. Waarom? Door het imposante en mooie materieel, denk ik. En de sfeer die er rond die tram hing. Het was met het personeel een beetje ‘ons kent ons’. Bij de Gele tram had je dat veel minder. Daar waren de medewerkers afstandelijker.’

Toekomst

Dat de Blauwe tram nog altijd populair is, blijkt wel uit het feit dat er maar liefst twee instellingen zijn die zich bekommeren over de historie van het vervoermiddel. Naast het genootschap is immers ook het NZH Vervoer Museum in Haarlem op dit gebied actief. Komen die collecties ooit samen? ‘Het is misschien een voor de hand liggende gedachte, maar voorlopig zal dat niet gebeuren’, zegt Groenveld. ‘We hechten aan onze eigen verzameling. Los daarvan, het NZH Vervoer Museum heeft er de ruimte niet voor. Maar op de langere termijn…? Wie weet.’ Mocht het er ooit van komen, dan is er in elk geval al één voorwerp dat museum en genootschap gezamenlijk zullen koesteren. De tram die Groenveld en de zijnen tussen 1976 en 1985 restaureerden, is nu een van de pronkstukken in Haarlem.

Kijk voor meer informatie over het genootschap op de website. Voor het aanbieden van historisch materiaal kunt u mailen of bellen met 010-5215215.

door Wim Wegman

• Omhoog