Datum

20 oktober 2011 12:10

Er zijn maar weinig historische verenigingen in Zuid-Holland die Johan Knoester niet weten te vinden. Ze bellen de erfgoedconsulent voor advies, over het uitgeven van publicaties bijvoorbeeld, of het registreren van collecties. Of hij spreekt ze op één van de vele studiedagen en cursussen die hij organiseert. Knoester (62), die jarenlang geschiedenisles gaf aan het Rotterdamsch Lyceum, werkt al bijna tien jaar bij het Provinciaal Historisch Centrum van het Erfgoedhuis. Een mooi moment om even stil te staan bij zijn activiteiten en ontwikkelingen in het veld.

Er zijn ruim 120 historische verenigingen in Zuid-Holland, ken je ze echt allemaal?
‘Nou, de meesten wel. Ik werk natuurlijk al geruime tijd bij het Erfgoedhuis en dan bouw je de nodige contacten op. Wanneer het even mogelijk is zoek ik de verenigingen ook op. Dan ga ik bijvoorbeeld naar regionale bijeenkomsten. Daar kan ik in een keer bij een groep verenigingen mijn oor te luisteren leggen. Van de meeste verenigingen krijg ik ook het tijdschrift toegestuurd. Daardoor blijf ik globaal op de hoogte van wat er in het veld leeft en op welke manier het Erfgoedhuis een bijdrage kan leveren.’

Zelf ben je voorzitter van de historische vereniging Nieuwerkerk a/d IJssel. Heeft dat invloed op je werk?
‘Daardoor weet ik goed met welke zaken verenigingen te maken hebben. Er komt heel wat kijken bij het bezit van een verenigingsgebouw en het beheren van een collectie. Ook heeft vrijwel elke vereniging te maken met het vinden van geschikte vrijwilligers. Lokale geschiedenis is nog nooit zo populair geweest, maar dat betekent niet dat mensen per definitie voor een vereniging actief willen worden. Leden zien zichzelf vaak vooral als donateurs en voelen zich niet altijd geroepen tot bijvoorbeeld bestuurswerk.’

Heb je een advies voor verenigingen die gebrek aan vrijwilligers hebben?
‘We hebben onlangs een studiedag over vrijwilligers en erfgoed georganiseerd. Daar is ook aandacht besteed aan werving. Een leuke tip die ik daar hoorde betrof maatschappelijke stages. Vaak blijken scholieren het enorm leuk te vinden om in een oudheidkamer of museum te werken. Ze willen na de stage best blijven, maar dan moet het ze wél expliciet gevraagd worden. Daarnaast is het belangrijk om vrijwilligers te waarderen en belonen voor hun inzet. Dat kan op verschillende manieren. Door erachter te komen waarom iemand vrijwilligerswerk doet (mensen leren kennen, interesse in het onderwerp, kennis en vaardigheden opbouwen), is het makkelijker om een passende blijk van waardering te bedenken.’

Goudologie
‘Als ik over een bepaald onderwerp veel vragen krijg en merk dat er weinig informatie over is, kan dat aanleiding zijn om een bijeenkomst te organiseren waar ervaringen kunnen worden uitgewisseld. Bijvoorbeeld onze studiedag ‘Ken uw Stad’, waarvoor we de initiatiefnemers van de succesvolle Goudologie-cursussen (met als doel inwoners en ambtenaren van Gouda meer over de geschiedenis van hun stad te leren) en van enkele vergelijkbare initiatieven uitnodigden om hun ervaringen met collega-verenigingen te delen. Dat was echt een groot succes. Dergelijke cursussen zijn inmiddels in een groot aantal plaatsen (o.a. Dordrecht, Maassluis) opgezet. We hebben een groot netwerk in de provincie en daarbuiten, weten wat er speelt en kunnen zo snel inspringen op actuele onderwerpen.’

Aanvulling (20 december) naar aanleiding van een lezersreactie: ook de Ken Uw Stad-cursussen die al jaren in Vlaardingen worden gegeven mogen hier niet onvermeld blijven.

Wat staat er momenteel op het programma?
‘Eén voorbeeld. Momenteel organiseer ik de studiedag ‘Beeldmateriaal Digitaal’ over het digitaliseren van beeldmateriaal. We willen verenigingen die dat nog niet doen laten zien wat er allemaal bij komt kijken, zowel bij het digitaliseren als bij het registreren van gegevens over het materiaal. Een volgende stap is collecties toegankelijk te maken voor een breed publiek, bijvoorbeeld door historische foto’s op internet te zetten. Sommige verenigingen zijn erg actief op dit vlak, anderen zijn nog wat huiverig. We kunnen ze op weg helpen en van informatie voorzien, zodat ze in ieder geval goed voorbereid zijn. Zelf heb ik niet zoveel met bijvoorbeeld sociale media, maar ik zie wel dat het interessante mogelijkheden biedt. Mijn eigen vereniging is vorig jaar begonnen met filmpjes op YouTube. We vinden het belangrijk dat kennis over oude landbouwtechnieken bewaard blijft en hebben dat op film laten vastleggen.’

Historisch onderzoek
‘Er is ook veel belangstelling voor onze cursus oral history - die is al jaren een doorslaand succes. Ik kreeg veel vragen over het onderwerp, maar er bleek maar weinig over te vinden. Contact met de Erasmus Universiteit leidde uiteindelijk tot een fraaie scriptie over het onderwerp door Sandy Marijnissen, die later bewerkt werd tot de uitgave Oral History, zegt het voort (inmiddels toe aan de 3e druk).’ Over hulp bij onderzoek gesproken: Knoester is als redacteur betrokken bij de Op Zoek-reeks, een serie gidsen voor vrijetijdshistorici die onderzoek willen gaan doen op een specifiek gebied. Inmiddels zijn bij Uitgeverij Verloren uitgaven verschenen over onder meer religieus erfgoed, landschapsgeschiedenis en, heel populair, de geschiedenis van de lokale middenstand.’

Leidens Ontzet
Knoester geeft ook lezingen door de hele provincie. Over de geschiedenis van het veenweidelandschap, over de schoolplaten van Isings en Jetses en, sinds kort, ook over Leidens Ontzet. ‘Een ontzettend boeiend onderwerp’, vindt hij, ‘daar zouden ze nou eens een film over moeten maken.’ Hij is ook de initiatiefnemer van de sprekersgids, die inmiddels online staat op www.geschiedenisvanzuidholland.nl. ’Het is meestal een hele toer om geschikte sprekers te vinden, in de gids staat een handig overzicht en is het mogelijk om met trefwoorden te zoeken.’

Canon van Zuid-Holland
Deze zomer is mede op initiatief van Johan Knoester de Canon van Zuid-Holland; de geschiedenis van Zuid-Holland in 50 verhalen uitgebracht. Hij schreef een aantal van die verhalen en had rond de totstandkoming contact met veel lokale historici, verenigingen en archieven. Het boekje geeft een beeld van de in veel opzichten zeer interessante geschiedenis van onze provincie en de regio’s, steden en dorpen daarin. Knoester: ‘Op die geschiedenis mogen we best een beetje trots zijn. Ik hoop ook dat het historici in Zuid-Holland inspireert – er zitten zeker veel aanknopingspunten voor verder onderzoek in. Bovendien staat er veel informatie in die inwoners van Zuid-Holland gewoon zouden moeten weten. Misschien is het voor historische verenigingen interessant om het als Sinterklaas of Kerstgeschenk aan hun leden te doen. Bij afnamen van grotere aantallen kunnen ze bij het PHC/Erfgoedhuis een interessante korting krijgen!’

Contact
Heeft u of uw vereniging vragen over lokale en regionale geschiedbeoefening? Johan Knoester is te bereiken op 015-215 43 40 (niet op woensdag) en via knoester@erfgoedhuis-zh.nl. Op de website van het Erfgoedhuis vindt u meer informatie over onze activiteiten en dienstverlening en kunt u zich aanmelden voor onze digitale nieuwsbrief.

• Naar Nieuwsoverzicht
• Omhoog